Herman J.C. Berendsen

Emiritus Professor of (bio)physical chemistry of the University of Groningen.

In March 2009 Herman Berendsen was interviewed by Ulco Kooystra and Esther Hoorn about Open Access and Open Data.
From the interview (only available in Dutch):

.......

Meest geciteerd
Berendsen is niet de eerste de beste. Volgens de cijfers van het Institute for Scientific Information (ISI), dat al sinds 1945 citaties naar wetenschappelijke publicaties telt, wordt Berendsen meer dan 30.000 keer geciteerd. Hij is daarmee de meest geciteerde wetenschapper die aan de RUG verbonden is. ISI heeft hem opgenomen in de database voor meest geciteerde wetenschapper ISI Highly Cited.
Vijftien jaar geleden schreef Berendsen een boekje over foutendiscussie bij metingen voor gebruik in het onderwijs bij de Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen. Het werd (en wordt nog steeds) in eigen beheer uitgegeven en tegen kostprijs beschikbaar gesteld aan studenten. Nu heeft hij dit bewerkt tot een Engelstalige versie die door een commerciële uitgever op de markt gebracht zal worden.
“Als je gepensioneerd bent dan kun je je nog leuk bezig houden met dit soort dingen,” zegt Berendsen met een glimlach. Maar hij wil wel de garantie dat onze eigen studenten de Nederlandse versie zoals die tot nu toe gebruikt werd, gewoon kunnen blijven gebruiken. Het auteursrechten informatiepunt van de Universiteitsbibliotheek kon hem geruststellen: dat mag gewoon.

.....

Gegevensdatabank
Berendsen benadrukt dat het bij Open Access niet alleen om wetenschappelijke publicaties gaat. Veel wetenschappelijke gegevens komen niet in de publicaties terecht. Als onderzoekers de nucleïnezuurvolgorde van een gen hebben bepaald, wordt die hele sequentie van honderdduizenden basenparen niet afgedrukt in het artikel, die worden in een databank geplaatst waarnaar de auteurs dan verwijzen. Ook dat soort data moeten beschikbaar blijven voor andere onderzoekers.
“De gegevens van kristalstructuren van eiwitten worden opgeslagen in de Protein Data Bank (PDB) in Brookhaven in de Verenigde Staten. Die data zijn vrij toegankelijk en gratis beschikbaar voor andere onderzoekers. Soortgelijke kristallografische data voor kleine verbindingen, die zitten in de Cambridge Crystal Structure Database (CSD). Daar is het niet goed gegaan, want daar moet je voor betalen. En dat is natuurlijk eigenlijk te gek! Die data zijn meestal met publiek geld gegenereerd. Voor chemische gegevens geldt hetzelfde. Die worden wel allemaal opgeslagen in databases, maar ze zijn niet gratis beschikbaar. De Beilstein-database voor organische chemie is zelfs zo duur dat laboratoria zich dat niet meer kunnen permitteren. Typisch een voorbeeld waar het gecommercialiseerd is, terwijl het gaat om gegevens als wat zijn kookpunten en smeltpunten van stoffen. Dat zijn toch gewoon eigenschappen van stoffen die bestaan en die dan toch vrij beschikbaar moeten zijn?”

....

Schoolsoftware
Het Open Access-model zou volgens Berendsen niet alleen voor universiteiten moeten gelden.
“Ik vind dat ook schoolsoftware helemaal in het publieke domein zou moeten, zodat er ook mensen aan gaan meewerken. Al die wiskundeleraren, die hebben een hoop potentieel om mee te helpen leuke programmaatjes te maken voor scholen, maar dan moeten die wel publiek toegankelijk zijn. Ik kan me ook voorstellen dat er leerboeken ontstaan, ook weer in het middelbaar onderwijs misschien het makkelijkste, waarin een vak modulair is ingedeeld, modules die door vele leraren op een wikipedia-achtige manier gemaakt worden en goed doorzocht kunnen worden en waarvan elke school weer een selectie kan maken voor zijn eigen onderwijs. En dat blijft zich dan ontwikkelen. Dus niet een leerboek dat een paar jaar goed is en dan weer vernieuwd moet worden, maar een combinatie van modules die zich blijven vernieuwen. Ik denk dat het die kant wel uitgaat. Ik denk dat minister Plasterk dat ook wil. Dan zet je de uitgevers wel volledig buitenspel, maar ik zit hier ook niet voor het belang van de uitgevers, natuurlijk.”

Als een geboren docent vat Berendsen het nog even samen: “Het gaat dus eigenlijk om drie dingen. Wetenschappelijke publicaties beschikbaar en betaalbaar houden, wetenschappelijke data veilig stellen en wetenschappelijke software publiek houden.”

Interview by Ulco Kooystra and Esther Hoorn.
Published in Pictogram, Issue 1, March 2009